Przewodnik dla osób doświadczających przemocy i dla świadków

1) Czerwone flagi – lista kontrolna

• Kontrola decyzji: ubiór, kontakty, pieniądze, praca.
• Cyfrowa inwigilacja: żądanie haseł, sprawdzanie telefonu, aplikacje śledzące.
• Izolowanie: zniechęcanie do przyjaciół/rodziny, obrażanie się za „wyjścia”.
• Odbieranie sprawczości: „przesadzasz”, „nikt Ci nie uwierzy”.
• Naprzemienne idealizowanie i upokarzanie (tzw. love-bombing → chłód).
• Przemoc ekonomiczna: „płacę, więc decyduję”, zabieranie środków, długi „na Ciebie”.
  Te wzorce są częstym wstępem do przemocy psychicznej i fizycznej – dlatego reagujemy wcześnie, zanim „normą” stanie się krzywda. To wątki, które omawiała Agnieszka Tobota w rozmowach radiowych o przemocy – w tym o trudnościach z jej zgłaszaniem i roli świadków.

2) Dzieci „tego nie widzą”? – mit

Dzieci w domu z przemocą zawsze są w przemocy: widzą, słyszą, czują napięcie. To ma konsekwencje zdrowotne i emocjonalne, nawet jeśli „ręka nigdy nie spadła”. Reagujemy także ze względu na nie.

3) Plan bezpieczeństwa – w 6 krokach

1. Zapis zdarzeń: notes/plik (data, co się stało, świadkowie).
2. Dokumenty i kopie: dowód, akty urodzenia dzieci, leki – przygotowane „do zabrania”.
3. Sieć wsparcia: 2–3 osoby uprzedzone hasłem-sygnałem („Potrzebuję TERAZ”).
4. Miejsce awaryjne: adres osoby/instytucji, gdzie możesz zostać.
5. Telefon: numery pomocy w kontaktach „ulubionych”.
6. Bezpieczeństwo cyfrowe: zmiana haseł, uwierzytelnianie, wylogowania z cudzych urządzeń.

4) Jak rozmawiać z kimś, kto doświadcza przemocy (dla bliskich/świadków)

• „Widzę, że jest Ci trudno. Wierzę Ci.”
• „To nie Twoja wina. Przemoc to decyzja sprawcy.”
• „Jestem obok. Zróbmy plan, kiedy i jak mogę pomóc.”
• Unikaj: „Ja na Twoim miejscu…”, „Przecież ma tyle dobrych stron…”.

5) Zgłaszanie i ścieżki pomocy

• 112 – gdy istnieje zagrożenie.
• Policja/„Niebieska Karta” – uruchamia formalny tryb wsparcia.
• OPS / OIK / PCPR – bezpłatna pomoc psychologiczna i prawna.
• Fundacja A.R.T. – konsultacje, grupy wsparcia, edukacja (kontakt na stronie).
• Dzieci i młodzież: 116 111 (24/7), czat anonimowy.

Najtrudniejszy jest pierwszy krok: nazwać to, co się dzieje. Potem idziemy razem – w tempie, które jest bezpieczne dla Ciebie.